شهرداری مشهد چه سناریوها و اقدامات پدافندی برای مواجهه با پدیده ال نینو دارد؟
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از شهرآرانیوز، تجربه سالهای گذشته و مطالعات اقلیمی نشان داده است که در برخی دورههای النینو، تغییراتی در الگوی بارش کشور رخ داد و شاهد بارشهای نسبتا عجیبی بودیم که نمونهاش چندهفته قبل در مازندران و گیلان رخ داد. حالا پرسش اینجاست که اگر بارشهای پاییز امسال متفاوتتر و بیشتر از حد معمول باشد، مشهد چقدر آماده است؟ شهرداری مشهد چه سناریوهایی برای مواجهه با بارشهای سنگین دارد و تجهیزات و نیروهای عملیاتی در چه وضعیتی قرار دارند؟
النینو، مهمان اقیانوس آرام، با ردپایی در بارش ایران
النینو از مهمترین پدیدههای اقلیمی جهان است و زمانی شکل میگیرد که آبهای سطحی بخشهایی از اقیانوس آرام استوایی، برای مدتی غیرعادی گرم شوند و همین تغییردما میتواند الگوی بادها و گردش جو را در مقیاس بزرگی تغییر دهد و اثراتش هزاران کیلومتر دورتر، از جمله در الگوی بارش و دمای برخی مناطق جهان، دیده شود و حالا آنطور که پیشبینیها نشان میدهد، اثرات اقلیمی این پدیده نهتنها به ایران که حتی به مشهد هم خواهد رسید.
البته بروز این اتفاق برای ایران موضوع تازهای نیست و پژوهشی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده است و بارش حوضههای مختلف ایران را در فاصله سالهای۱۹۶۰تا۲۰۱۹ بررسی کرده، نشان میدهد در دورههای النینو، ناهنجاری مثبت بارش در بخش بزرگی از حوضههای کشور غالب بوده است و میانگین بارش سالانه ایران در دورههای النینو حدود ۱۱درصد بیشتر از میانگین بلندمدت برآورد شده است.
حالا در پاییز۱۴۰۵، شرایط دوباره برای شکلگیری یک النینوی قوی فراهم شده است و مرکز پیشبینی اقلیمی آمریکا در گزارش ۱۰سپتامبر۲۰۲۶ اعلام کرده النینو در حال تقویت است و احتمال وقوع یک رویداد «بسیارقوی» در پاییز و زمستان۲۰۲۶-۲۰۲۷ بیش از ۹۰درصد برآورد شده است؛ این یعنی که به احتمال زیاد ما هم در مشهد و در فاصله حدودا سههزارکیلومتری از اقیانوس آرام، شاید از این پدیده جوی تأثیر بگیریم.
یک پشتیبانیِ بیشتر از حد معمول
«پشتیبانیهای لازم از مناطق سیزدهگانه برای مقابله با بحرانهای احتمالی ناشی از النینو انجام شده است و میزان آمادگی آنها سنجیده شده است؟» این سؤالی بود که مدیرکل هماهنگی و نظارت بر خدمات شهری شهرداری مشهد اینطور به آن پاسخ داد: پیشبینیها درباره وقوع النینو از دوسه ماه قبل تقریبا تأیید شد و از همانزمان هم ما در ادارهکل خدماتشهری برنامهریزیها را برای پشتیبانی و سنجش میزان آمادگی مناطق برای مواجهه با این پدیده انجام دادیم.
در گام اول، به همراه معاونت عمران و گروه پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران، بازدیدهای میدانی از مناطق درحال انجام است تا وضعیت تجهیزات، میزان آمادگی، لایروبی کانالها، نقاط مستعد آبگرفتگی و... بررسی شود؛ مشکلاتی که در این بازدیدها احصا میشود، ظرف ۲۴ساعت گزارش و به سرعت وارد مسیر حلوفصل خواهد شد. اکنون براساس آخرین آمارها نزدیک به ۶۰درصد از کل ۸۵۶کیلومتر از کانالهای مشهد لایروبی شدهاند.
احسان نجاریمقدم با اشاره به تفویض اعتبار به مناطق شهرداری مشهد برای خرید و تعمیر تجهیزات، ادامه داد: در گام دوم همه اعتبارات مربوط به لایروبی، خرید و تعمیر تجهیزات، شن و نمک و... به مناطق تفویض شد و حتی برای اولینبار اقدام به نصب راهبند در زیرگذرهای مستعد آبگرفتگی کردیم تا در صورت بروز بارشهای سنگین و آبگرفتگی از ورود خودروها به این مسیرها جلوگیری کنیم تا شاهد حوادثی مشابه زیرگذر انقلاب نباشیم. اکنون در زیرگذر آزادی، پل انقلاب و زیرگذر میدان امامعلی (ع) این راهبندها نصب شده است و نصب این تجهیزات ادامه خواهد داشت.
مدیرکل هماهنگی و نظارت بر خدمات شهری شهرداری مشهد در ادامه از افزایش ظرفیت زیرساختهای مقابله با بحران در شهر صحبت کرد و گفت: در این دوسهسال ظرفیت زیرساختهای مقابله با بحران مثل انبارهای خدماتشهری و حتی تجهیزات، در شهر مشهد نسبت به گذشته بهتر شده و رشد درخورتوجهی داشته است؛ امروز هر منطقه یک پمپخودمکش از خودش دارد، درحالیکه پیشازاین فقط سازمان پسماند و آتشنشانی چنین امکانی را داشتند.
تعداد انبارهای خدماتشهری چند برابر و تجهیزات بهروزی هم خریداری شده است؛ بااینهمه، اما باز هم بهدلیل پدیده النینو و بارشهای احتمالی غیرمعمول، میزان آمادگی ما هم باید بیشتر از قبل باشد و برای همین هم با وجود پیشبینی اعتبار مناسب برای النینو، اعتبار مازادی هم برای خرید تجهیزات اختصاص دادیم و هیچگونه محدودیتی برای پشتیبانی از مناطق برای مقابله با بحرانهای ناشی از النینو نداریم.
احتمالا ۶۰درصد بیشتر از سالهای گذشته
اما سؤال اینجاست که براساس نقشههای هواشناسی و پیشبینیها، پای النینو به مشهد خواهد رسید یا نه؟ پاسخ رئیس اداره محیطزیست، سلامت و ایمنی شهرداری مشهد به این پرسش مثبت است و او در ادامه با اشاره به آخرین نقشههای هواشناسی درباره آبوهوای مشهد در دو ماه ابتدایی پاییز، گفت: پای النینو و تأثیرات آن قطعا به مشهد خواهد رسید و نقشهها و بررسیها نشان میدهد که بارشها در پاییز امسال بهدلیل بروز این پدیده، در مقایسه با سالهای قبل ۴۰تا۶۰درصد بیشتر است. از طرف دیگر پاییز امسال نسبت به سال قبل دودرجه گرمتر است و شاید همینموضوع کمی از تأثیرات این پدیده جوی را کمتر کند؛ البته پیشبینیهای هواشناسی هرچهنزدیکتر شوند، دقیقتر خواهند شد.
محمدپذیرا با اشاره به تشکیل کارگروههای مختلف در سازمانها و ادارات درون و بیرون از شهرداری برای کاهش تأثیرات منفی النینو توضیح داد: عمده پیشبینیها نشان میدهد که از نیمه مهرماه تا میانه آذرماه بارشها در مشهد شروع میشود و اوج آن شاید از ۱۰تا۱۵آبانماه باشد؛ بههمیندلیل هم از حدود چهارپنجماه قبل کارگروههای مختلف در داخل و خارج از شهرداری با حضور ذینفعان تشکیل شد تا در زمان بحران از اثرات این پدیده کم کنیم. رصد نقشهها و پیشبینیهای هواشناسی بهصورت مداوم انجام و اطلاعرسانی میشود و در شهرداری هم برای بررسی این پیشبینیها کارگروههای مختلف تشکیل شده است تا در زمان بروز این پدیده آماده باشیم.
پیشبینیها برای سناریوهای مختلف
«معاونت خدمات شهری برای مواجهه با النینو آماده است؟» مهدییعقوبی، معاون محیطزیست و خدمات شهری شهرداری مشهد، در پاسخ به این سؤال ما از برنامهریزیهای چندماهه و افزایش زیرساختها و تجهیزات برای مقابله با بحرانهای احتمالی ناشی از النینو خبر داد و گفت: پیشبینیهای هواشناسی از مدتها قبل حاکی از این بود که در پاییز و زمستان امسال با پدیده النینو روبهرو خواهیم شد و بههمیندلیل از ماهها قبل در معاونت خدمات شهری اقداماتی را برای مواجهه با این پدیده آغاز کردهایم.
انبارهای خدماتشهری که محل دپوی تجهیزات و امکانات مقابله با بحرانهایی مثل آبگرفتگی و برفروبی معابر است، از پانزده باب به ۳۱ باب در این دوره رسیده است و از نظر مساحت و تعداد به ترتیب شاهد افزایش ۱۴۷و۱۰۷درصدی بودهایم. علاوهبراین با اعتباری که به مناطق و بخشهای مختلف تزریق شد، تجهیزاتی مثل پمپهای خودمکش، تانکر، راهبند، باکسهای شن و نمک، نمکپاش و... خریداری و تعداد آنها افزایش پیدا کرد.
معاون خدماتشهری شهرداری مشهد با تأکید بر اینکه بازدیدهای مستمری از آمادگی مناطق و نقاط احتمالی حادثهخیز انجام میشود، تصریح کرد: با دستور شهردار مشهد، ادارهکل هماهنگی و نظارت بر خدمات شهری درحال انجام بازدیدهای مستمر از مناطق و سنجش میزان آمادگی نیروها و تجهیزات آنها در شرایط بحرانی است و در کنار آن، با استفاده از تجربه سیلاب دو سال پیش، آسیبشناسیهای گستردهای انجام دادیم و درحال مدیریت و برنامهریزی برای بستن راههای ورودی سیلاب احتمالی به شهر مشهد هستیم.
بهعنواننمونه لایروبی بخش زیادی از کانالهای شهر انجام شده است و این عملیات همچنان ادامه دارد و در بسیاری از نقاط هم که خاک و نخاله مانع عبور آب از مسیر طبیعی بود، آنها را جمعآوری کردیم. در مجموع ما در معاونت خدماتشهری این آمادگی را داریم و درحال تلاشیم که با همکاری سایر دستگاهها از بروز اتفاقات ناگوار احتمالی که النینو باعث آنها خواهد شد، جلوگیری کنیم و برای این موضوع از ماهها قبل جلسات و کارگروههای مختلف تشکیل شده است.